Zakupy wysokiego ryzyka. Sprawdź, zanim klikniesz „kupuję”

Od zakupu upragnionego produktu dzieli nas zaledwie kilka kliknięć. Za atrakcyjnymi cenami może jednak kryć się nieuczciwy sprzedawca lub pośrednik, który nie informuje jasno o tym, skąd naprawdę pochodzi towar. Jak rozpoznać zagrożenie i ochronić swoje pieniądze?

• Podstawową zasadą przy zakupach online jest ograniczone zaufanie. Przed złożeniem zamówienia warto upewnić się, kto jest sprzedawcą, skąd wysyłany jest produkt oraz ile kosztuje ewentualny zwrot.
• Przed dokonaniem zakupu należy sprawdzić regulamin sklepu, który powinien zawierać pełną nazwę firmy, adres siedziby, numer NIP lub KRS oraz jasne dane kontaktowe.
• Model dropshippingu, choć w pełni legalny, może wiązać się z utrudnieniami takimi jak bardzo długi czas dostawy produktów wysyłanych bezpośrednio z Chin oraz problemy z realizacją zwrotów.

Czy wiem, od kogo kupuję?

Nieuczciwi, zagraniczni przedsiębiorcy często tworzą adresy internetowe oraz nazwy, które nawiązują do polskich marek, lokalnych butików lub łączą polskie imiona i wyrazy z nazwami miast (np. „Anna Zielona Góra”, „Kraków Nowakowski” czy „Gadżety Paweł”).

W nazwach sklepów mogą pojawiać się drobne literówki, myślniki lub zamiany znaków mające na celu zmylenie czujności klienta.
Podejrzane strony internetowe mogą korzystać z nietypowych lub obco brzmiących rozszerzeń w adresie (np. .xyz, .lol, .top), a także z powszechnych domen takich jak .com czy .pl.

Co kryje regulamin sklepu?

Podstawową zasadą przy bezpiecznych zakupach online jest ograniczone zaufanie. Przed złożeniem zamówienia warto zjechać na sam dół strony i sprawdzić zakładki takie jak regulamin, polityka prywatności czy warunki zwrotów. Prawidłowy dokument powinien zawierać:

• Pełną nazwę firmy prowadzącej działalność.
• Jasno wskazany adres siedziby przedsiębiorcy.
• Numer NIP lub/oraz numer KRS.
• Dostępne dane kontaktowe, takie jak adres e-mail oraz numer telefonu.

Pułapka dropshippingu

Jeżeli w regulaminie znajduje się informacja, że sklep nie sprzedaje produktów bezpośrednio, lecz jedynie pośredniczy w ich zakupie, oznacza to, że mamy do czynienia z modelem zwanym dropshippingiem. Choć jest to model legalny, niesie ze sobą szereg utrudnień:

• Bardzo długi czas dostawy – produkty są często wysyłane bezpośrednio z Chin, przez co mogą dotrzeć dopiero po kilku tygodniach.
• Problemy ze zwrotami – niektórzy pośrednicy utrudniają przyjęcie zwrotu lub kierują klienta do zagranicznego sprzedawcy, a przesyłka ze zwrotem może być kosztowna.
• Utrudniony kontakt – w sytuacji wystąpienia problemów kontakt z podmiotem jest mocno ograniczony.
• Niska jakość towaru – fotografie prezentowane w sklepie internetowym mogą znacznie odbiegać od rzeczywistego wyglądu produktów.

Manipulacja emocjami i ciemne wzorce (dark patterns)

Oszukańcze platformy bardzo często wykorzystują różnorodne techniki manipulacji psychologicznej:

• Apelowanie do uczuć. Wykorzystywanie chwytliwych historii o upadku rodzinnej firmy, wspieraniu nowego lokalnego biznesu czy podtrzymywaniu polskiej tradycji.
• Krzykliwe hasła promocyjne. Stosowanie haseł takich jak „wyprzedaż do -90%”, „likwidacja magazynu” czy „kończące się zapasy”.
• Fałszywe liczniki. Wprowadzanie liczników odmierzających czas promocji oraz okienek pokazujących liczbę osób oglądających produkt w danym momencie (tzw. dark patterns).
• Błędy językowe i automatyczne tłumaczenia. Opisy produktów oraz regulaminy zawierające nielogiczne zdania, błędy gramatyczne lub ogólnikowe sformułowania.

Co możesz zrobić w razie problemów?

Jeżeli podejrzewasz oszustwo lub padłeś ich ofiarą, warto podjąć konkretne kroki:

• Zgłoszenie do CERT Polska. Podejrzaną stronę internetową można zgłosić na platformie incydent.cert.pl.
• Zawiadomienie Policji. W przypadku stania się ofiarą przestępstwa należy złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.
• Zgłoszenie administratorowi platformy. Podejrzane reklamy w mediach społecznościowych warto zgłaszać administratorom portali.
• Pomoc Europejskiego Centrum Konsumenckiego (ECC-Net). W przypadku sporów ze sprzedawcami mającymi siedzibę na terenie Unii Europejskiej.
• Procedura Chargeback. Jeśli płatność była realizowana kartą, a zamówiony towar nie dotarł, warto skontaktować się z bankiem i zapytać o możliwość odwrócenia płatności.