Spondyloartropatie zapalne. Groźne choroby reumatyczne

Spondyloartropatie zapalne, do których zaliczamy łuszczycowe zapalenie stawów i zesztywniające zapalenie stawów, to wzajemnie powiązana grupa chorób reumatycznych. Charakteryzuje się ona wspólnymi objawami klinicznymi i podobieństwem uwarunkowań genetycznych.

Spondyloartropatie zapalne (SpA), w zależności od obszaru, w którym pojawiają się zmiany, mają dwie postacie: osiową i obwodową. Postać osiowa charakteryzuje się dolegliwościami ze strony kręgosłupa. Postać obwodowa objawia się niesymetrycznym zapaleniem stawów kończyn dolnych, stawów krzyżowo-biodrowych, ścięgien oraz palców. Wbrew błędnym opiniom, spondyloartropatie zapalne najczęściej ujawniają się u osób młodych, w sile wieku.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa z grupy chorób SpA rozpoczyna się z reguły około 20–30. roku życia. Ale zdarzają się także nietypowe okresy początku zachorowania np. przed 18. lub po 40. roku życia. Szczyt występowania łuszczycowego zapalenia stawów przypada między 35. a 45. rokiem życia.

Początkowo pacjenci bagatelizują objawy, jakie wywołują spondyloartropatie zapalne. Leczą się na własną rękę, uśmierzając ból ogólnodostępnymi lekami. Decyzja o udaniu się do lekarza pojawia się wówczas, gdy ból staje się nie do zniesienia lub gdy choroba staje się widoczna utrudniając im codzienne funkcjonowanie.

W przypadku zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa wizyta u internisty często bywa dopiero początkiem długiej drogi do rozpoznania jednostki chorobowej. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej zwykle nie mają wystarczającej wiedzy na temat tej choroby o podłożu reumatycznym. Chory miesiącami czeka na diagnozę. Tymczasem choroba postępuje, zajmując kolejne stawy.

Nierozpoznane objawy i późna diagnoza

Od momentu wystąpienia pierwszych objawów zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa do postawienia prawidłowej diagnozy mija średnio od 5 do 10 lat. Niewiele lepiej wygląda kwestia łuszczycowego zapalenia stawów. W początkowym stadium choroby, objawy dermatologiczne i reumatyczne bardzo rzadko idą w parze, co znaczenie utrudnia proces postawienia prawidłowej diagnozy.

U większości chorych (75-80%) objawy skórne łuszczycy wyprzedzają pojawienie się zapalenia stawów. Chory skupia się więc jedynie na leczeniu dermatologicznym, nie zdając sobie sprawy z postępującej choroby reumatycznej. U tych pacjentów zapalenie stawów obserwujemy zwykle po 7-12 latach od rozpoznania łuszczycy w postaci skórnej. Objawy stawowe często myli się z bólem o charakterze przeciążeniowym. U takich osób kluczową rolę odgrywa wnikliwy wywiad rodzinny pod kątem występowania łuszczycy u krewnych pierwszego stopnia, który jest głównym czynnikiem ryzyka.

Niewidoczna na skórze choroba, sieje spustoszenie wewnątrz stawów i organów wewnętrznych. Sięgające nawet kilku lat opóźnienia w diagnostyce łuszczycowego zapalenia stawów skazujące pacjentów na ból i niepełnosprawność do końca życia to efekt nie tylko złej organizacji opieki zdrowotnej w Polsce (długie terminy oczekiwania na wizytę u lekarzy specjalistów), ale również braku wiedzy pacjentów i lekarzy POZ na temat objawów choroby zapalnej stawów.