Dieta mikrobiotyczna: witaminy, prebiotyki i probiotyki

Dieta mikrobiotyczna wymaga szczególnej uwagi. Profilaktyczne przyjmowanie witamin bez badań diagnostycznych nie zawsze wzmacnia układ odpornościowy i zapobiega infekcjom. W niektórych sytuacjach może pogarszać nasz stan zdrowia.

Dieta mikrobiotyczna przeznaczona jest głównie dla osób prowadzących niezdrowy tryb życia: niewłaściwie odżywiających się, unikających aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, spędzających wiele godzin w zamkniętych, źle wentylowanych, przegrzanych pomieszczeniach. Mogą one mieć różne niedobory witaminowe, które warto uzupełniać. Należy to robić w porozumieniu z lekarzem i pod kontrolą poziomu witamin we krwi.

Witamina D3

Badania naukowe wykazują, że w naszej populacji jednym z najczęstszych problemów jest niedobór witaminy D3. Ma ona istotne znaczenie dla odporności organizmu. Jej niedobór wynika z niedostatecznego nasłonecznienia w Polsce. Witamina ta jest bowiem aktywowana w momencie oddziaływania promieniowania ultrafioletowego na skórę.

Niedobór witaminy D3 może dotyczyć nawet ok. 80 proc. dorosłych Polaków. Przyczynia się do zwiększonej podatności na infekcje, ale również na inne choroby wynikające z osłabienia układu odpornościowego (np. choroby nowotworowe). Suplementacja witaminą D3 u osób z jej prawidłowym poziomem nie wpływa na poprawę odporności.

Witamina C

Witaminę C szeroko stosuje się na całym świecie. Jej profilaktycznego działania i prozdrowotnego efektu naukowcom nie udało się na razie udowodnić. Nie potwierdzono, aby ciągła suplementacja witaminą C u zdrowych osób posiadających prawidłowy jej poziom we krwi przynosiła jakieś konkretne efekty.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy występuje niedobór albo zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C, którego nie jesteśmy w stanie uzupełnić dietą. W takich sytuacjach, na przykład podczas dużego wysiłku fizycznego albo infekcji, suplementacja witaminy C ma uzasadnienie i może być wykorzystywana jako działanie wspomagające układ odporności.

Witamina E i kwasy omega

Kolejna grupa suplementów to tzw. substancje antyoksydacyjne, w tym witamina E oraz krótkołańcuchowe kwasy omega. Jak wykazały badania amerykańskie, suplementacja tymi związkami w okresie zwiększonego zapotrzebowania powinna być oparta na przesłankach medycznych. Ich nadużywanie może prowadzić bowiem do pogorszenia stanu zdrowia.

W grupie środków pochodzenia naturalnego szeroko rozpowszechnione w celu zwalczania infekcji są takie produkty roślinne, jak: czosnek, cebula, tran, czarny bez, a także przyprawy, np. imbir, goździki, kurkuma. Występujące w tych produktach substancje chemiczne mają działanie przeciwdrobnoustrojowe. Oznacza to, że ich profilaktyczne przyjmowanie ma sens jedynie w sezonie nasilonych infekcji.

Prebiotyki jako składnik pożywienia

Wiele substancji występujących w produktach ma działanie prebiotyczne. Prebiotyki to składniki pożywienia nie ulegające trawieniu. Pobudzają one wzrost i aktywność korzystnych dla organizmu bakterii obecnych w jelicie grubym. Można je zatem stosować na stałe jako składnik zróżnicowanej diety. Ich codzienne spożycie pozytywnie wpływa na funkcjonowanie naszego organizmu.

W przeciwieństwie do probiotyku, który dostarcza żywe mikroorganizmy (bakterie lub drożdże), prebiotyk jest pokarmem dla tych mikroorganizmów. Prebiotyki znajdują się takich produktach roślinnych, jak: cykoria (bardzo bogata w inulinę), czosnek i cebula, por, szparagi, karczochy, banany, pełnoziarniste zboża i płatki owsiane.

Probiotyki zwiększają odporność

Udowodnione działanie pobudzające odporność wykazują różnego rodzaju drobnoustroje probiotyczne. Probiotyki to preparaty lub produkty żywnościowe zawierające pojedyncze lub mieszane hodowle żywych drobnoustrojów. Wywierają one korzystny efekt na zdrowie, jeśli zostały podane w odpowiedniej ilości.

Jelitowy układ limfatyczny, będący częścią ogólnoustrojowego śluzówkowego układu limfatycznego, ma ogromny wpływ na układ odpornościowy poprzez pobudzenie komórek aktywnych immunologicznie, w tym komórek pamięci immunologicznej. Oznacza to, że obecne w układzie pokarmowym drobnoustroje aktywują system odporności.

Wykazano to na przykładzie niektórych bakterii probiotycznych, a także produktów, które wspierają ich rozwój. Badania pokazują, że po podaniu tych substancji pojawia się zwiększone stężenie immunoglobulin w śluzie nie tylko jelitowym, ale również i w drogach oddechowych. Znacząco zwiększa to miejscową odporność na infekcje wirusowe i bakteryjne.

Leki na odporność

Probiotyki i prebiotyki można przyjmować w postaci syntetycznej, np. jako preparaty z inuliną i oligosacharydami. Można również dostarczać je w naturalnych roślinnych produktach. Wśród leków posiadających zdolność pobudzania układu odpornościowego wymieniane są tzw. szczepionki nieswoiste. To preparaty zawierające fragmenty nieżywych drobnoustrojów. Przyjmować je można doustnie lub donosowo, a także w postaci tabletek do ssania. Mają one udowodnioną efektywność w redukcji zachorowań przede wszystkim na wirusowe infekcje układu oddechowego.

W przeciwieństwie do tradycyjnych szczepionek przeciwko patogenom powodującym choroby zakaźne, nie przyczyniają się one jednak do wytwarzania trwałej pamięci immunologicznej. Kuracje muszą być więc powtarzane regularnie w okresach zwiększonej aktywności wirusów, czyli jesienią i wiosną.

Warto podkreślić, że nie można trwale wzmocnić układu odporności suplementami i witaminami, można natomiast zapewnić sprawne jego działanie, stale utrzymując organizm w dobrej formie.